Hàn điện trở (electrofusion) ống HDPE: quy trình và lưu ý

Hàn điện trở là phương pháp nối ống HDPE bằng phụ kiện có dây điện trở tích hợp sẵn bên trong. Khi cấp điện, dây điện trở sinh nhiệt làm chảy đồng thời mặt trong phụ kiện và mặt ngoài ống, tạo thành mối liên kết liền khối sau khi nguội.

Khi nào nên chọn hàn điện trở?

So với hàn đối đầu, hàn điện trở có ưu thế rõ rệt trong các tình huống sau:

• Không gian chật hẹp — trong hố ga, hào đào sẵn, nơi không đủ chỗ đặt máy hàn đối đầu.
• Sửa chữa, đấu nối tuyến đang vận hành — không cần dịch chuyển ống theo phương dọc trục.
• Nối ống đường kính nhỏ — thao tác nhanh hơn và ít phụ thuộc tay nghề hơn.
• Nối hai đoạn ống cố định — khi cả hai phía đều không thể di chuyển.

Quy trình thực hiện

1. Cắt và kiểm tra đầu ống

Đầu ống phải được cắt vuông góc với trục ống. Đầu cắt xiên khiến chiều sâu lắp vào phụ kiện không đều, dẫn đến vùng gia nhiệt không đối xứng.

2. Cạo bỏ lớp oxy hoá bề mặt

Đây là bước quyết định chất lượng mối hàn và cũng là bước hay bị làm ẩu nhất. Lớp ngoài cùng của ống đã bị oxy hoá do tiếp xúc không khí và ánh nắng, không thể hàn dính. Phải dùng dụng cụ cạo chuyên dụng để bóc đi lớp mỏng trên toàn bộ chiều dài sẽ lắp vào phụ kiện. Cạo xong không được chạm tay trần vào bề mặt.

3. Vệ sinh bằng dung môi

Lau sạch bề mặt vừa cạo và mặt trong phụ kiện bằng dung môi chuyên dụng, để khô hoàn toàn trước khi lắp. Dung môi còn ướt sẽ sinh hơi trong quá trình gia nhiệt, tạo bọt khí trong mối hàn.

4. Đánh dấu chiều sâu lắp

Vạch dấu trên thân ống để kiểm soát ống đã vào hết chiều sâu quy định. Ống vào thiếu khiến diện tích tiếp xúc không đủ.

5. Lắp, cố định và cấp điện

Ống và phụ kiện phải được cố định bằng gá kẹp trong suốt quá trình hàn và làm nguội. Máy hàn đọc mã vạch trên phụ kiện để lấy đúng thông số điện áp và thời gian.

6. Làm nguội đủ thời gian

Không tháo gá kẹp và tuyệt đối không tạo lực lên mối nối trước khi hết thời gian nguội ghi trên phụ kiện. Đây là lỗi khiến nhiều mối hàn hỏng dù các bước trước làm đúng.

Kiểm tra mối hàn đạt yêu cầu

Mối hàn tốt có chỉ thị nóng chảy (indicator) nhô lên rõ ở cả hai đầu phụ kiện, không có nhựa chảy tràn ra ngoài, và phụ kiện không bị biến dạng. Nhựa tràn ra ngoài thường là dấu hiệu gia nhiệt quá mức hoặc bề mặt chưa được cạo đúng.

Điều kiện thời tiết

Không hàn khi trời mưa hoặc bề mặt ống còn ẩm nếu không có biện pháp che chắn. Khi nhiệt độ môi trường thấp, cần tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất phụ kiện về việc hiệu chỉnh thời gian hàn.